Ik schrijf een boek dat nog geen boek is. Het is een verzameling scènes, losse fragmenten, momenten die me nooit meer losgelaten hebben. Soms schrijf ik een alinea alsof het een kort verhaal is, soms een losse flard van een herinnering die pas later een plek krijgt.
Bij de Schrijversacademie in Amsterdam ontdekte mijn lerares Tanja Heimans, zelf schrijfster van onder andere De Huurmoeder, iets dat ik zelf niet durfde te geloven: dat ik talent had. Vooral de stukken waarin ik schreef over mijn jeugd raakten haar. Ze zei: "Dit is je stem. Hier zit je kracht." Zonder haar aanmoediging had ik dit project misschien nooit serieus genomen.
Het resultaat is een boek dat nog onderweg is. Geen afgerond werk, maar een proces dat zichtbaar mag zijn. Een boek in wording.
Waarover ik schrijf
Over mijn jeugd. Over een moeder die de werkelijkheid naar haar hand zette, en over een kind dat leerde om daar doorheen te kijken. Over instanties die de verkeerde kant op keken, over kleine momenten die groot bleken te zijn, en over de absurditeit die ontstaat als niets is wat het lijkt.
Dat klinkt zwaar, en soms is het dat ook. Maar veel scènes zijn vooral absurd. Zo absurd dat je er alleen nog om kunt lachen. Die zwarte humor is geen trucje. Het is hoe ik het heb overleefd, en hoe ik het nu kan vertellen.
Hoe ik schrijf
Ik schrijf in scènes, niet in hoofdstukken. Een geur, een zin die iemand zei, een voorwerp op de keukentafel: daar begint het. Vanuit dat ene beeld schrijf ik het moment uit, zo precies mogelijk, zonder uit te leggen wat het betekent. De lezer mag het zelf voelen.
Niet elk fragment komt in één keer. Sommige staan er in een kwartier, andere laat ik lang liggen voordat ik ze durf af te maken. Ik schrap veel. Wat overblijft moet kloppen: geen woord te veel en geen emotie die ik de lezer opdring.
De vorm van 365 fragmenten geeft me houvast. Ik hoef niet in één keer een heel leven te vertellen. Elke dag één moment. Samen vormen ze het verhaal, ook als ze niet op volgorde staan.
365 keer opnieuw beginnen
Sommige moeders bakken appeltaarten. De mijne bakte beschuldigingen. Ze sneed niet alleen groenten in de keuken, maar ook mijn reputatie bij instanties.
Wat doe je met een jeugd vol bizarre scènes die eerder op een absurde film lijken dan op een familiegeschiedenis? Je schrijft ze op. Een voor elke dag. 365 keer.
In dit boek vind je fragmenten die soms wrang, soms wat zwarte humor, en altijd ongelooflijk echt zijn. Van nagelriemen tot het moment dat mijn moeder me bij jeugdzorg aanmeldde als kindermishandelaar.
Het is geen ode aan haar, maar een inventaris van de absurditeit. Een jaar lang opnieuw beginnen, niet omdat ik dat wilde, maar omdat het de enige manier was om te overleven.
Misschien is dit boek straks een roman, misschien een bundel fragmenten. Misschien blijft het iets ertussenin. Maar wat ik zeker weet: dit keer blijf ik schrijven. Niet om terug te kijken, maar om vooruit te bewegen. 365 keer.